|
Ibirikuk 51 bizilagun ditu erroldaturik
eta Iruñetik 10,5 kilometrora dago. Eguesibar zeharkatzen
duen Na-150 errepidea hartuta helduko gara bertara. Ibiriku inguratzen
duen paisaia laborantza soroez eta menditxoez osatua dago, guztien
artean Urri izenekoa gailentzen delarik, zeinaren gailurrean 45.000
metro karratuko zelaiune zabal bat aurkituko dugun. Agidanez,
Burni Aroko aztarnategi bat egon liteke bertan. Historikoki, "villa"
izendapena eta maila izan du Ibirikuk, inguruko beste herri aunitzek
ez bezala. 1835-45 urteetako erreforma administrtiboaren ondorioz
baina, kategoria hori galdu
zuen Ibirikuko Kontzejua bihurtuz. Aldaketa horren aurretik, bailarako
diputatuak eta herriko erregidoreak, zeina bertako biztanleek
aukeratzen zuten, gobernatzen zuten Ibiriku.
Garaiko gizartea eta herriko ekonomiari
buruz mintzo diren bi datu nahikoa interesgarriak gorde izan dira.
Joan den mendean, Ibirikun irin-errota bat zegoen. Agidanez Eguesibarko
ingurunea estaltzen duten labore soroek hornitzen zuten. Eta logikaren
barnean dago halaber, herriak irabazi handiak izanen zituela suposatzea,
bailarako gainontzeko herriek erabiliko baitzuten errota. Gainera,
berezko eskola zeukan, luxu bat garai horretarako, inguruko hamar
herritako (Azpa, Erantsus, Elia, Etxalatz, Uztarrotz, Egues, Elkano,
Sagaseta, Egulbati eta Altzuza) haurrak bertan eskolatuak zeudela
kontuan harturik. Dena dela, jakin badakigu 1847. urtean Ibirikuk
eta Elkanok maisu bera zeukatela eta bi urtetik bi urtera herriz
aldatzen zela, ordainketa gastuak bi herriek bere gain hartzen
zituztelarik, maisuak noiz edo noiz ikasleen eskuetatik ordainketa
bat edo beste jasotzen bazuen ere.
Ibirikuko aska 1876. urtekoa da. Gaur egun herriaren barruan aurkitzen
da. Hemeretzigarren mendearen amaiera horretan oso eroso gertatu
zitzaien herriko biztanleei aska bat izatea.
San Joan Bataiatzailea da herriko zaindaria eta haren omenez altsatu
zuten Ibirikuko
eliz parrokia. Berez, herriko festak ekainaren 24ean ospatu
beharko lituzkete, baina abuztuko azken asteburura mugitu dituzte.
San Joan Bataiatzailearen parrokian
aurki ditzazkegun artelanen artean, 1568. urtean egindako zilarrezko
prozesio gurutzea nagusitzen da. Lau urte beranduago, ebanjelarien
eta beste santuren baten irudiak gehitu zitzizkion, zilarrez eginak
guztiak ere.
(Iturria: Ibirikuko Kontzejuaren
lehendakaria, Nafarroako Entziklopedia eta Eguesibarko Udal Plangintza) |
